Սովորողների հետ ընթերցանության ժամին միասին ընթերցում ենք մեր նախընտրած սիրելի գրքերը։ Քննարկում ենք, կիսվում հետաքրքիր, զվարճալի պատմություններով։ Սովորողները նաև փոխանակվում են գրքերով։
Սովորողները ընթերցել են ԿոմիտասիԱշուն օր բանաստեղծությունը, հորինել են նմանատիպ անաստեղծւթյուն, նկարել հորինուկը Paint նկարչական ծրագրով, հրապարակել իրնց բլոգներում։
Հոկտեմբերին կայացավ «Ընթերցանությունը բոլոր դասերին․ ճանաչողությունից դեպի « » մտածողություն համաժողովը»։ Համաժողվը կայացավ մի քանի փուլերով, փուլերից յուրաքանչյուրը իրենից պանելային քննարկում էր ներկայացնում։ Առաջին պանելային քննարկումը «Ինչ է նշանակում կարդալ 21-րդ դարում․տեքստից մինչև տվյալներ թեմայով»։
Ի՞նչ խոսք՝ առաջին հայացքից մեծ ակնկալիքներով թեմա էր, սպասում էինք ավելին լսել։ Բայց քննարկման ընթացքում մասնակիցները միայն առանձնացրին հիմնական հարցադրումներ կարդալու վերաբերյալ, որպես՝ խորհուրդ, առաջարկեցին նախքան սովորողին կարդալ առաջարկելը մեր՝ ուսուցչիներիս առջև դնել նպատակներ՝ ի՞նչ է կարդում սովորողը, ո՞վ է հեղինակը, հետո միայն «տալ» , որ սովորողը կարդա։ Մինչդեռ սովորողն ինքն պետք է ընտրի ՝ ի՞նչ կարդա, երբմն էլ պետք է կարդա այն, ինչը գուցե իրեն դուր չգա։ Քննարկողները նաև խորհուրդ տվեցին այդքան մնարամասն չուսւոմնասիրել հեղինակների կենսագրությունը իրենց գորը ընթերցելու համար, հակառակ դեպքում՝ չենք կարդա․ «Եթեց ուսումնասիրեն գրողների կենսագրությունները իրական, հետո որոշեն իրենց գործերը կարդալ, թե՝ ոչ, փաստացի ոչ մի գրողի գործ էլ չեն կարդա ։
Ինչևէ համաձայն էի այս տեսակետի հետ, կարիք չկա այդքան ուսումնասիրել սովորողի փոխարեն։ Պետք է առաջարկել ընթերցել, սովորողն ինքն կուսումնասիրի, կպարզի՝ կարիք կա կարդալու այս կամ այն գրողի գործերը։
Այս ենթատեսքտում էլ համաձայնության չեկանք, ի վերջո այդպես էլ չհասկացանք , կարդո՞ւմ են 21-րդ դարում, կամ ինչպես անել, որ 21-րդ դարում կարդան կամ ի՞նչ է ասել տեքստ կարդալու հմտություններն կիրառել։
Ի սկզբանե այս համաժողովի նպատակն էր առանցքային համարել ընթերցանությունը բոլոր առարկայական դասաժամերին։ Այսօր մեծ խնդրի առաջ են կանգնած հանրակրթական դպրոցի սովորողներն ու ուսուցիչները․ասել է թե՝ չեն զրուցում, չեն քննարկում, չեն լսում իրար։ Ընթերցանությունը կօգնի դասաժամերին ավելի շատ խոսել, զրուցել, քննարկել դասը, առաջադրանքները։ Հարց է աաջանում․ ի՞նչ են անում դասաժամերին, եթե պարապմունքներին սովորղների հետ չեն զրուցում ուսուցչի հետ, չեն քննարկում դասը՝ և ոչ միայն։ Մեջբերում եմ ԿԳՄՍ նախարարի բերած օրինակը, երբ հորդորում էր ուսուցիչներին դասարան մտնելիս, դասի ընթացքում զրուցել, քննարկել սովոորղների հետ․ «Մի դպրոցում մաթեմատիկայի ուսուցիչը մտնում է դասարան գրատախտակին գրում է խնդիրը, վարժությունը, լուծումը, սովորողները արտագրում են գրախտախտակից, այսպես մինչև դասի ավարտվը և այդ դասաժամին ոչ մի բառ չի ասվում»։
Իսկ ինչպե՞ս անցկացնել , կազմակերպել կյանքով լի, կենդանի ուսումնական պարապմունք հենց մաթեմատիկայի առարկակայան պարապմունքին։ Ինչպես անել, որ սովորողը գիտակցի տվյալ ուսումնական պարպմունքի , տվյալ առաջադրանքը կատարելու կարևորությունը։ Պետք է ցույց տալ, սովորեցնել, դրա անհրաժեշտությունը կյանքում, առօրյայում։ Հենց այդ պատճառով «Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրում» կրտսեր դպրոցում և ոչ միայն , նախ կարդում ենք խնդիրը, խնդիրը բերում ենք իրական կյանք, փոխարինում ենք այն ամենով ինչը կա ձեռքի տակ, ինչը կիրառում ենք մեր առօրյայում, երբեմն էլ նկարում ենք, պայմանական կերպարներ վերցնում։, հորինում են խնդիրներ, առաջադրանքներ։ Մենք , սովորողներ են դառնում խնդրը կատարողներ՝
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամաիրում՝ Մաթեմատիկայի դասավանդումը առանց կենտրոնցվա գրատախտակի կլոր-սեղան քննարկմանը սեբաստացի դասավանդողները ներկայացրին առանց գրատախտակի ՝զրուցելով, նկարելով, քննարկելով մաթեմատիկա առարկայկան պարպմունքի կազմակերպման մասին, այդ թվում կրտսեր դպրոցում՝ ինչպես է կազմակերպվում՝
Ի վերջո համաժողովին էլ եկանք այն եզրակացության, որ սովորողի համար հետաքրքիր է ընթերցել ցանկացած տեքստ, եթե այն իրենից ենթադրում է կամ ներառում է նաև հետազոտական աշխատանք, որն էլ իր հերթին կնպաստի այլ տեղեկտվական նյութի յուրացմանը։ Ճիշտ այնպես, ինչպես կրթահամալիրում կազմվում է տեքստային առաջադրանքները մեկը ստեղծագործական է ՝ հորինել թեմայով, մյուսը զարգացնում է մեդիահմտությունները՝ նկարել Paint նկարչական ծրագրով, հրապարակել բլոգում, հետազոտական՝ տվյալ թեմայի մասին գտնել հետաքրքիր տեղեկատվություն համացանցից, հրապարակել բլոգում։ Սովորողը ոչ միայն ընթերցում է տեքստը, ծանոթանաւոմ է, տեղեկություն է ստանում, այլև զարգացնում է մի շարք հմտություններ, այսպես նաև պահպանվում է միջառարկայական կապը։
Կրթույան փորձագետներն ու հետազոտողները ևս խորհուրդ էին տալիս ուսուցիչներին սովորողնեի մեջ ընթերցանության հանդեպ սեր առաջացանելու համար սովորողից մեխանիկական աշխատանք չպահանջել, չհանձնարարել կարդալ, գալ պատասխանել, եթե տեքստը կարդալու նպատակը միայն գալ դպրոց դասաժամին պատասխանելն է, բնականաբար, սովորողը կսկսի այլևս չանել այդ մեխանիկական աշխատանքը։ Հետևություն՝ պետք է զրուցել, քննարկել, վերլուծել, կիսվել տեսակետներով, լսել սովորողին։Սովորողն էլ իրավունք ունի համաձայնել կամ չհամաձայնվել, կարող է կիսվել իր անկեղծ կարծիքով։ Երբ սովորողն էլ լսելի լինի և զգա , որ իր կարծիքը կարևոր է , իրեն լսում են,կսկսի շատ ու նոր նյութեր ընթերցել ու կիսվել։ Սովորողին լսելուց, կարևորելուց զատ ուսուցիչը պետք է լինի սովորողի առաջին օրինակը, ում պետք է հետևի։ Սովորողը պետք է տեսնի ուսուցչիյն գիրքը ձեռքին ընթերցելիս իր հետ, դասարանում։ Պետք է լսի ուսուցչի անկեղծ կարծիքը տվյալ ընթերցած նյութի մասին։
«Տեքստը թվային միջավայրում» պանելային քննարկմանը փորձում էինք հասականալ, արդյոք լավ է , երբ գրերի թղթային տարբերակներին եկան փոխարինելու էլետրոնային գրքերը, Արհեստական անակությունը։ Անխոս՝ կան շատ դրական փոփոխություններ։ Քննարկեցինք թվային աշխարհի ազդեցության մասին, փորձագետները իրենց երեխաների, ուսանողների օրինակով, հաստացեցին, որ ահնհնար է ներկա դարի սերնդին կտրել թվային գործիքներից, ստիպել կարդալ գրքեր կամ լսել։ Ցավոք բաց թողեցինք մի շատ արևոր փաստ․ թվային գործիքնեից, թվայնացված աշխարհում ահնար է խուսափել կամ առավելևս ստիպել ինչ-որ մեկին անել իր կամքին հակառա մի բան, պետք է պարզապես մշակել մի մեխանիզմ, որը կօգնի թվային գործիքները աշխատեցնել և օգտագործել ի նպաստ մեզ, ի նպաստ սովորողի, կրթական ծրագրի։ Ինչը արեց և անում է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը։ Յուրաքանչյուր սեբաստացի սովորող գիտի , որ համակարգիչը իր ուսումնական գործիքն է, ոչ թե խաղալիքը, համացանցը իր համար տեղեկատվական աղբյուր է, ունի ընտրության հնարավարություն , կարող է կարդալ էլեկտրոնային կամ թղթային տարբերակով, կարողանում է ճիշտ կիրառել արհետական բանակության տարեր ծրագրեր, դրանցով սովորում է։ Երբ չկան արգելքներ, այլ կա խելամիտ լուծումներ, ընտրության հնարավորություններ, սովորողները կսովորեն ճիշտ կիրառել, ոչ թե ճիշտ ընտրություն կատարել, այլ ընտրել այն ինչը իրեն ավելի հեշտ է տրվում, ինչն անելիս ինքն իրեն լավ է զգում, ազատ է իր ընտրության մեջ։
Ինչպես է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում հեղինակային մանակավարժության շնորհիվ կարողանում հասնել այն արդյունքին, ինչը անհնարին է թվում մյուս հանրակրթական դպրոցների, կրթական ծրագրերի համար։
Կթահամալիրում կրտսեր դպրոցի 1-3-րդ դասարաններում իրականացնում է «Իմացումի հրճվանք» կրթական ծրագիրը, որն ինտեգրված, նախագծային ուսուցում է։
«Իմացումի հրճվանք» ծրագիրը (այսուհետ՝ Ծրագիր) կրթահամալիրում իրականացվող «Ստեղծողի մոբիլ դպրոց» պետական հեղինակային (այլընտրանքային կրթական) ծրագիրն է։
Ծրագրի նպատակը ստեղծող, անընդհատ կրթվող և ինքնակրթվող, ինքնուրույն, սոցիալապես ակտիվ անհատի ձևավորումն է: Ծրագիրն ապահովում է սովորողի անհատական կրթության իրավունքը, կրթության շարունակականությունն ու անընդհատությունը, նրա ինքնուրույնության, ինքնաբուխ, անվտանգ գործունեության, հիգիենիկ հմտությունների, ստեղծականության զարգացումը:
Ծրագիրն իրականացվում է ուսումնական և հասարակական նախագծերի, ստուգատեսների ծեսերի, ուսումնական ճամփորդությունների, ուսումնահետազոտական ճամբարների միջոցով՝ կրթահամալիրի ուսումնական օրացույցի հիման վրա:
Նպատակը՝ Կրտսեր սեբաստացիներին սովորեցնել օգտվել էլհասցեից, Microsoft Word րագրի գործիքաշարից։
Խնդիրներ՝
սովորածը ընկերոջը փոխանցելու հմտության ձևավորում
խմբային աշխատանքի ձևավորում
Նկարագրությունը՝ Երրորդ դասարնի սովորողները երկրորդ դասարանի սովորողներին կօգնեն մուտք գործել իրենց էլհասցեն, նամակուղարկել, պապանել ֆայլը, ուղարկել ուսուցչին։
Էնտեղ, ուր հովը խաղում է ազատ Ու ջուրն աղմկում, անվերջ փըրփըրում, Էնտեղ իր բարի, իր սիրող մոր հետ Մի շատ անհանգիստ տղա էր ապրում, Մի գորշ խրճիթում, Մի հին խրճիթում, Գետի եզերքին, Ծառերի տակին։
Մի օր էլ եկավ անհանգիստ տղան,
Կանգնեց իր բարի, իր սիրող մոր դեմ. «Մայրիկ, էստեղից պետք է հեռանամ. Միակ ձանձրալի տեղը, որ գիտեմ, Էս գորշ խրճիթն է, Էս հին խրճիթն է, Գետի եզերքին, Ծառերի տակին։
Թո՛ղ գնամ շըրջեմ աշխարհից աշխարհ, Ճամփորդեմ լավ-լավ տներ տեսնելու, Ամենից լավը ընտրեմ մեզ համար,
Դասվարների մաթեմատիկայի մասնագիտական զարգացման սեմինարին տիար Գևորգի հետ քննարկեցինք խնդիրների կազման, լուծման ընթացակարգերը, լուծման տարբերակներ, ավելի պատկերավոր միջոցներ, երբ խնդիրը ներկայացվում է ծանոթ իրավիճակում։ Այսպես՝ տարբեր խնդիրների օրինակով անդրադարձանք հետևյալ կետերին՝
1․ Լավ խնդիրը հետաքրքրում և գրավում է աշակերտներին։ Նրանք ցանկանում են իմանալ, թե «ինչով է այն ավարտվելու»։
2․Լավ խնդիրը պատկերում է օգտակար սկզբունքներ։ Խնդրում կիրառվող մաթեմատիկան ոչ միայն պետք է իմաստավորված լինի, այլև լուծողին պետք է իմաստավորված թվա։ Այն պետք է առնչվի կարևոր թեմաների՝ անկախ նրանից՝ դրանք անցյալում ուսումնասիրված, ներկայում ուսումնասիրվող, թե ապագայում ուսումնասիրվելիք թեմաներ են։ Գլուխկոտրուկները զվարճալի են, սակայն դրանք կարող են համապատասխանել կամ չհամապատասխանել այս չափանիշին։
3․Լավ խնդիրը թույլ է տալիս գտնել ստեղծագործական կամ նրբանկատ լուծումներ։ Որոշ անսպասելի լուծումներ կարող են ապշեցուցիչ լինել։
